Winnaar Architectuurprijs 2024

Een authentieke gevel, 29 appartementen - stuk voor stuk uniek - en tegen een monumentaal hofje aan. Dat allemaal in hartje Groningen. Het was genoeg voor de vakjury om de Groninger Architectuurprijs 2024 toe te kennen aan het nieuwe Werkmanhof waar onder meer een Wibra, Scapino en textielatelier in hebben gezeten. En die prijs, die gaat mee met projectontwikkelaar RE-Z Ontwikkeling uit Assen. "Maar zonder de architect en aannemer was dit nooit gelukt", zegt opdrachtgever Ellen van Acht uit Assen.

Ieder jaar kiest een wisselende jury een pand dat de prijs in zijn gevel mag beitelen. Daartoe wordt eerst een shortlist gemaakt. Dit jaar bestaande uit negen bouwprojecten. Dat de prijs dan ook naar de Asser ontwikkelaar gaat is bijzonder. "Er worden heel veel goede projecten gebouwd in Groningen", aldus Van Acht.

Kwalitatief hoogwaardig

Toch ging de prijs naar het Werkmanhof. Volgens het officiële juryrapport omdat het project 'kwaliteit en vakmanschap uitstraalt'. Ook is geen enkel van de 29 appartementen in het pand gelijk. Het zijn 'bijzondere woningen op een bijzondere plek'. De jury is daarnaast van mening dat het gebouw zelfs over 100 jaar nog mooi is. Niet alleen omdat de gevel precies past binnen de bestaande bouw, maar ook vanwege de woonomgeving binnenin. Toch wil Van Acht niet op het schild worden gehesen. "Nee, alle credits gaan naar Zofa Architecten en Bouwbedrijf Kooi uit Appingedam. We hebben er bewust voor gekozen om de architect, Tjalling Zondag, van het begin tot het eind te laten begeleiden. Dat heeft ervoor gezorgd dat zijn visie tot in de puntjes ten uitvoer is gebracht door de bouwers. Zo krijg je kwalitatief hoogwaardige bouwprojecten", legt Van Acht uit.

Bouwproces

Het was in 2016 dat de gemeente Groningen voor het eerst contact zocht met RE-Z. De telefoon rinkelde en de vraag werd gesteld of de Asser ontwikkelaar er iets voor voelde om mee te doen aan een zogeheten 'manifestatie' voor herontwikkeling van het voormalige Scapino-pand. In zo'n manifestatie presenteert een ontwikkelaar zijn perspectief op een bouwproject. RE-Z besloot mee te doen. Met architect Zondag van Zofa Architecten. In 2018 werkten ze aan een definitief plan voor het karakteristieke gebouw, waarna de bouw in coronatijd kon beginnen.

Maar die bouw liep enige vertraging op toen na archeologisch onderzoek een historische waterput werd gevonden. "Die is gelukkig helemaal in kaart gebracht. We zitten natuurlijk op de Hondsrug, dus dan hoort daar zo'n onderzoek bij." Maar omdat de resten van de put naast de drie oude kelders liggen waarop het pand gefundeerd staat, konden ze geen bijzondere plek in de architectuur krijgen.

Later kwam de bouw ook nog stil te liggen door de coronacrisis. Op een gegeven moment was er geen staal meer te krijgen, waardoor er opnieuw op de pauzeknop moest worden gedrukt.

De tegenslag is uiteindelijk niet terug te zien in het eindresultaat en de waardering is er niet minder om geworden. Met als kers op de taart de Groninger Architectuurprijs 2024. Maar Van Acht blijft er nuchter onder: "Dit is heel mooi, maar we hebben een woningprobleem. We moeten dus vooral doorgaan met het realiseren van woningen, daar zijn de randen van binnensteden, zoals in Groningen, dus ook zeker geschikt voor."